Endonezya’nın Sulawesi Adası açıklarındaki Muna Adası’nda bulunan bir kireç taşı mağarası, insanlık tarihine dair bildiklerimizi sarsacak yeni bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Bilim insanları, bir mağara duvarında tespit edilen el şablonunun bilinen en eski kaya sanatı örneği olabileceğini duyurdu.
Nature dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, bu el izi en az 67 bin 800 yıl öncesine dayanıyor. Eğer bu tarih kesinleşirse, Endonezya’daki bu sanat eseri, İspanya’da Neandertaller tarafından yapıldığı düşünülen benzer bir el izinden yaklaşık 1100 yıl daha yaşlı olduğu için dünyanın en eski sanat yapıtı unvanını eline alacak.
Bu keşif sadece estetik bir başarıyı değil, modern insanın dünyaya nasıl yayıldığını da anlamamızı sağlıyor. Araştırmacılar, bu sanatı icra edenlerin muhtemelen bugün Avustralya ve Yeni Gine’yi de içine alan, geçmişin devasa kıtası Sahul’a göç eden ilk topluluklar olduğunu düşünüyor. Muna Adası’ndaki bu el izi, parmakların kasıtlı olarak pençe benzeri bir formda inceltilmesiyle diğer örneklerden ayrılıyor. Üstelik veriler, bu mağaranın en az 35 bin yıl boyunca nesiller boyu sanatçılar tarafından kullanıldığını ve bir nevi antik bir sanat atölyesine dönüştüğünü gösteriyor.
Göç yolları ve tarihleme tartışmaları
Yeni bulgular, ilk insanların Sahul kıtasına ne zaman ayak bastığına dair süregelen tartışmaları da alevlendirdi. Bazı bilim insanları insanların bölgeye 50 bin yıl önce ulaştığını savunurken (kısa kronoloji modeli), bu son keşif 65 bin yıl öncesini işaret eden “uzun kronoloji modelini” güçlendiriyor. Araştırma ekibinden uzmanlar, bu sanat eserinin modern insanın Sulawesi ve Baharat Adaları üzerinden kuzey rotasını takip ederek Yeni Gine’ye ulaştığına dair şimdiye kadarki en doğrudan kanıtı sunduğunu belirtiyor. Bu durum, insanlık tarihinin gelişim merkezinin uzun süredir sanıldığı gibi sadece Güneybatı Avrupa değil, Güneydoğu Asya olabileceğini de düşündürüyor.
Ancak bilim dünyasında her büyük keşif beraberinde bazı şüpheleri de getiriyor. Özellikle tarihlendirme yöntemi konusunda uzmanlar arasında tam bir görüş birliği yok. Araştırmacılar el izinin yaşını belirlemek için boyanın üzerini kaplayan kalsit tabakasını inceledi. Bu yöntem, sanat eserinin en az kaç yaşında olduğunu söylese de boyanın tam olarak ne zaman sürüldüğünü netleştirmiyor. Bazı eleştirmenler, bu yöntemin sadece üzerindeki mineral tabakasının yaşını ölçtüğünü, dolayısıyla eserin gerçekte çok daha eski olabileceğini ya da tarihler arasında karşılaştırma yapmanın yanıltıcı sonuçlar verebileceğini hatırlatıyor. Yine de eğer bu bulgular teyit edilirse, arkeolojinin gözü artık Fransa ve İspanya’dan uzaklaşıp Avrasya’nın bu uzak adalarına çevrilecek gibi görünüyor.
